کانال سوئز یکی از مهمترین آبراههای مصنوعی جهان است؛ مسیری که رؤیای ساخت آن از دوران باستان وجود داشت، اما اجرای کانال مدرن آن بین سالهای ۱۸۵۹ تا ۱۸۶۹ به بهای سنگینی به پایان رسید. این پروژه با نیروی کار عمدتاً اجباری کشاورزان و کارگران مصری پیش رفت و طی ۱۰ سال، حدود ۱.۵ تا ۲.۲ میلیون نفر در ساخت آن مشارکت داشتند. کارگران در گرمای سوزان بیابان، با ابزارهای ابتدایی مانند کلنگ و فرغون، در شرایطی سخت و با کمبود آب آشامیدنی و شیوع بیماریهایی همچون وبا و التهاب کار میکردند.
برآوردها نشان میدهد که بین ۱۲۰ تا ۲۲۰ هزار نفر در جریان ساخت این کانال جان خود را از دست دادند؛ از همین رو، کانال سوئز را گاه «کانالی که بر استخوانهای ۱۲۰ هزار انسان بنا شد» مینامند. مصر نیز در دهههای بعد، میلیاردها دلار دیگر برای تعریض، تعمیق و افزایش ظرفیت این آبراه سرمایهگذاری کرد. کانال سوئز امروز یک مسیر مصنوعی است که حدود ۱۲ درصد تجارت دریایی جهان و بخش مهمی از انتقال کالا میان آسیا و اروپا را تسهیل میکند و کوتاه شدن مسیر کشتیرانی، آن را به یک دارایی اقتصادی ارزشمند برای مصر تبدیل کرده است
با این همه، درآمد کانال سوئز در بهترین سال تاریخ خود، یعنی سال ۲۰۲۳، حدود ۱۰.۲۵ میلیارد دلار بود؛ اما با آغاز ناامنی در دریای سرخ و حملات حوثیها، این رقم در سال ۲۰۲۴ به حدود ۴ میلیارد دلار کاهش یافت و بار دیگر ثابت شد که ارزش اقتصادی چنین آبراههایی بیش از هر چیز به امنیت و ثبات منطقه وابسته است.
این تجربه، معیار مناسبی برای ارزیابی تنگه هرمز نیز هست. هرمز یک آبراه طبیعی است و برخلاف کانال سوئز، درآمد آن از محل عوارض عبور کشتیها بسیار محدود است و اساساً با درآمد یک کانال مصنوعی قابل مقایسه نیست. بنابراین، «ارزش واقعی تنگه هرمز نه در عوارض ناچیز عبور کشتیها، بلکه در جایگاه راهبردی آن نهفته است.» این تنگه شریان اصلی انتقال انرژی جهان، اهرمی مهم در موازنه ژئوپلیتیکی و یکی از مؤلفههای اصلی بازدارندگی و قدرت چانهزنی ایران در معادلات منطقهای و بینالمللی است. از این رو، هر تحلیلی که هرمز را صرفاً از زاویه درآمدزایی ببیند، در واقع مهمترین کارکرد این گذرگاه راهبردی را نادیده گرفته است.
