دکتر مجید سجادی پناه در برنامه “گفت‌وگوی اقتصادی” رادیو گفت‌وگو گفت: در بخش فنی مهندسی در صادرات خدمات در سال ۹۳ نزدیک به ۲۴ درصد کل صادرات خدمات را تشکیل می داد یعنی کاملا به اندازه صادرات صنعت توریسم ارز آوری ایجاد کرد.

برنامه “گفت‌وگوی اقتصادی” با موضوع مدیریت صادرات خدمات فنی و مهندسی در فراسوی مرزها و با حضور دکتر مجید سجادی پناه مدرس دانشگاه و کارشناس حوزه اقتصاد، محسن صیقلی مشاور معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و دبیر کمیته اصل ۴۴ مجمع دبیرخانه تشخیص مصلحت نظام و دکتر یوسف حسن پور کار سالاری عضو موسسه مطالعات و پژوهش های تحقیقات و بازرگانی روانه آنتن شد.

دکتر مجید سجادی پناه در ابتدا به کتاب “سقوط آزاد اقتصاد” اشاره کرد و اظهار داشت: منظور نویسنده از سقوط، سقوط اقتصاد آمریکا و اروپا نیست، بلکه مبانی علم اقتصاد سقوط کرده است. تمام مبانی اقتصادی که تا بحال مطرح می شد، روی تولید کالاهای صنعتی و کشاورزی استوار بود اما الان دنیا در حال تغییر به سمت کالاهای خدماتی است.

وی ادامه داد: چشم انداز دنیا در سال ۲۰۴۵ این است که از تولید ناخالص سهم کشاورزی فقط سه درصد است و یا سهم صنعت تنها چهار درصد است ولی صنعت خدمات ۹۳ درصد تولید ناخالص دنیا را تشکیل می دهد.

کارشناس حوزه اقتصاد با بیان اینکه در حال حاضر نزدیک به ۶۰ درصد از تولید ناخالص دنیا در حوزه خدمات ایجاد می شود، گفت: تنها ۴۰ درصد مربوط به بخش کشاورزی و صنعت است. در این بخش ۶۰ درصد که مربوط به خدمات می شود، سهم صادرات طراحی و خدمات طراحی مهندسی بسیار چشم گیر است. به عنوان مثال در ارزش افزوده کشورهای اروپایی، ۶.۷ ارزش افزوده صادرات را کالاهای خدمات فنی مهندسی تشکیل می دهد که این عدد در ژاپن ده درصد است.سجادی پناه درباره مهمترین بازارهای جهانی خدمات فنی و مهندسی که آسیا است گفت: از هر ۲۰ بازاری که در این حوزه وجود دارد، ده بازار متعلق به کشورهای آسیایی است.

این مدرس دانشگاه با بیان اینکه در قانون برنامه نخست به این موضوع نپرداختیم، اظهار داشت: در برنامه دوم صادرات این نوع خدمات مورد توجه قرار گرفت. در برنامه سوم توجه بسیار خوبی به آن شد و در این زمینه قانونی مصوب شد و آئین نامه آن پس از کش و قوس زیادی در هیئت دولت به تصویب رسید.

وی ادامه داد: در برنامه چهارم و پنجم نیز یک چتر حمایتی برای آنها باز کردیم و به این شکل زیرساخت حقوقی آن آماده شده است. در دوران سازندگی پس از جنگ تجارب خیلی خوبی به دست آوردیم که در این موفقیت کمک بسیار زیادی انجام داد و البته دانشگاه ها نیز در این حوزه یاری رسان بودند.

این کارشناس حوزه اقتصاد با بیان اینکه در رشته های فنی و مهندسی فاصله میان مبانی نظری و حوزه عمل بسیار کم است، تصریح کرد: در حقیقت توانستیم با این سه زیرساخت موفقیت های چشم گیری را در این حوزه به دست بیاوریم.
از سال ۸۱ کار را با صادرات نزدیک به ۲۴۶ میلیون دلار شروع کردیم و در سال ۹۰ به ۴.۵ میلیارد دلار رسید که رقم فوق العاده قابل توجهی است. البته از سال ۹۰ این مسئله یک روند نزولی به خودش گرفت یعنی در سال ۹۳ و ۹۴ به زیر یک میلیارد دلار رسیده است. همین سهم کم در بخش فنی مهندسی در صادرات خدمات در سال ۹۳ نزدیک به ۲۴ درصد کل صادرات خدمات را تشکیل می داد یعنی کاملا به اندازه صادرات صنعت توریسم ارز آوری ایجاد کرد.

محسن صیقلی با بیان اینکه در کشورمان بخاطر پتانسیل های خوبی که وجود داشت، رشد خیلی هیجانی را شاهد بودیم، اظهار داشت: یکی از پایه ها مباحث دوره جنگ بود. بعد از آن مباحث نیروی انسانی است که مهارت و تجربه خودشان را به دست آورده بودند. با این ظرفیت ها می توانستیم ساختارهای حقوقی مان را به طور کامل انجام دهیم.

مشاور معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری قراردادهای مالی را یکی از پایه ها و مباحث اصلی برشمرد و عنوان داشت: شکل ها و سازماندهی هایی که برای صدور خدمات فنی و مهندسی در نظر گرفته ایم، دچار اشکال بوده و است. با توجه به وضعیتی که در کشورهای اطراف ما ایجاد شده است، کشورهایی مانند عراق و افغانستان الان نیازمند این خدمات هستند. در دوران سازندگی بودجه های سازندگی افزایش پیدا کرد و این افزایش بودجه ها باعث این شد که از صدور خدمات فنی و مهندسی غافل بمانیم و بیشتر در داخل مصرف داشتیم.

در ادامه دکتر یوسف حسن پور کار سالاری عضو موسسه مطالعات و پژوهش های تحقیقات و بازرگانی اظهار داشت: سوالی که اینجا مطرح است این است که آیا بدون بخش صنعت می توانیم بخش خدمات را تقویت کنیم یا خیر؟ واقعیت این است کشورهایی که بخش خدمات شان افزایش پیدا کرده است، به توسعه صنعتی رسیده اند.

وی با اشاره به اینکه سهم صنعت در اقتصاد ایران پایین است گفت: در حقیقت در حال حاضر صنعت اولویت اصلی ما را دارد و پس از آن بخش خدمات، ولی بخش خدمات فنی و مهندسی نیز می تواند در کنار صنعت رشد پیدا کند.

وی ادامه داد: صادرات دانش ایرانی یک بار به صورت مستقیم است مانند مهندسینی که در دیگر کشورها فعال هستند. یک راه دیگر این است که کالاهای مهندسی در این حوزه را صادر کنیم زیرا سهم ارزش افزوده صادرات دانش در کشورهای دیگر بسیار بالا است. در حقیقت ارسال محصول و کالا نتیجه بسیار بهتری برای ما خواهد داشت.